Lise Öğrencisi Olarak Araştırmanız Nasıl Yayımlanır
Araştırmanızı yayımlamak, lisedeyken bile ulaşılabilir bir hedeftir. Bunun için üç koşul vardır. “Yayımlanmak” sözünün gerçekte ne anlama geldiğini anlamanız, çalışmanıza uygun doğru mecrayı hedeflemeniz ve o mecranın belirlediği çıtayı karşılamanız gerekir.
Yayımlanmak sözcüğünün gerçekte ne anlama geldiğini bilin
Yayımlanmak tek bir şey değildir, ortada geniş bir yelpaze vardır. Bir uçta en yüksek çıtayı koyan ve en güvenilir sayılan hakemli dergiler bulunur. Onların yanında daha genç yazarlar için tasarlanmış öğrenci araştırma dergileri, çalışmanın yayımlandığı ama hakem denetiminden geçmediği ön baskı (preprint) sunucuları ve konferans sunumları yer alır. Bu seçenekler birbirine eşdeğer değildir ve deneyimli kabul okuyucuları aradaki farkı çoğu zaman rahatlıkla anlar.
Çalışmanızın dürüstçe taşıyabildiği kadar yüksek bir mecrayı hedefleyin, ama daha fazlasını değil. Güvenilirlik, makalenin kendisinin ve yayımlandığı mecranın titizliğinden gelir. Yalnızca “yayımlandı” kelimesinin tek başına bir ağırlığı yoktur.
Makalenizi doğru mecrayla eşleştirin
Bir dergiye göndermeden önce o derginin son sayılarını ve hangi konuları kapsadığını dikkatle okuyun. Böylece makalenizin oraya gerçekten uyup uymadığını baştan görürsünüz. Saygın ve bağımsız bir dergide iyi yürütülmüş bir çalışma, ücret karşılığında önüne gelen her şeyi yayımlayan bir mecradaki aceleye getirilmiş bir çalışmadan çok daha değerlidir. Lise yazarlarının çalışmalarını yayımlayan mecralar arasında STEM alanları için Journal of Emerging Investigators ve National High School Journal of Science, tarih alanı için ise The Concord Review sayılabilir. Bu isimleri birer tavsiye olarak değil, kendiniz araştırıp yakından inceleyeceğiniz birer örnek olarak düşünün.
Kabulü baştan garanti eden “ücretle yayın” mecralarına karşı temkinli olun. Böyle bir mecrada yayımlanmış bir makalenin ağırlığı azdır, hatta deneyimli bir okuyucunun gözünde şüphe bile uyandırabilir.
Titizlik ve biçim çıtasını karşılayın
Hedeflediğiniz mecranın beklediği yapıya birebir uyun. Deneysel ve STEM makalelerinde bu genellikle özet, giriş, yöntem, bulgular, tartışma ve kaynaklar bölümlerinden oluşan bir düzen anlamına gelir. Beşeri bilimler, tarih ve matematik mecraları ise farklı geleneklere sahiptir, bu nedenle mecra hangi düzeni kullanıyorsa ona uymanız gerekir. Kaynaklarınızı düzgün biçimde gösterin, yönteminizi kısıtlamaları da dâhil ederek dürüstçe raporlayın ve verilerinizi başkalarının da yeniden üretebileceği şekilde sunun.
Göndermeden önce uzman geri bildirimi alın
Makalenizi dergiye göndermeden önce mutlaka bir mentora ya da bir araştırmacıya inceletin. Tek bir tur uzman geri bildirimi bile, makalenin daha hakemlere ulaşmadan editör masasında reddedilmesine yol açan yöntem ve çerçeveleme sorunlarını önceden yakalar. Bu nedenle uzman geri bildirimi, gönderim öncesinde atabileceğiniz en etkili adımlardan biridir.
Revizyonlara ve reddedilmeye karşı hazırlıklı olun
Çoğu makale ilk gönderimden sonra ya bir revizyon talebiyle ya da doğrudan retle geri döner. Bu son derece normaldir ve çalışmanızın değersiz olduğu anlamına gelmez. Hakem yorumlarını madde madde ele alıp yanıtlayın ya da aldığınız geri bildirimi kullanarak makaleyi daha uygun bir mecraya taşıyın. Kararlılık, yayımlanma sürecinin doğal bir parçasıdır.
Sıkça sorulanlar
- Lise öğrencileri gerçek akademik dergilerde yayımlanabilir mi?
- Evet, yayımlanabilir. Çalışma titizlikle yürütüldüğünde ve hedeflenen mecrayla iyi eşleştiğinde lise öğrencileri saygın ve bağımsız dergilerde yayımlanabilir, nitekim pek çoğu da yayımlanıyor.
- Güçlü üniversite başvuruları için yayın şart mı?
- Hayır, şart değil. Titizlikle yürütülmüş ve tamamlanmış bir araştırma projesi tek başına değerlidir. Bir yayın bu projeyi elbette daha da güçlendirir, ancak güçlü bir başvuru için bir gereklilik değildir.